KDV Tekvifatı yapılması gereken mal ve hizmet teslimleri, bunlara ilişkin tevkifat oranları, tevkifat uygulaması zorunluluğu bulunan kurumlar, belge düzeni vb. konular 3065 sayılı kanunun 30 no'lu Genel Tebliğinden 104 seri no.lu genel tebliğlerine kadar bir çok Tebliğde belirtilmiş ve açıklanmıştır * .

Tevkifalı işlemlerle ilgili olarak uygulamada sık karşılaşılan sorunlardan birisi de, tevkifatlı olarak teslim edilen malların iadesinde fatura, beyan ve kayıt şekillerine ilişkindir. Yazımızın konusu tevkifatlı olarak teslim edilen malların iadesinde fatura, beyan ve kayıt şekilleridir.

Konuya ilişkin olarak Maliye Bakanlığı tarafından 07.12.1996 tarih ve 22840 no.lu Resmi Gazete yayımlanan 58 seri no.lu KDVK Genel Tebliğinde Hurda Metal Teslimleri ile Fason İşlerde Tevkifatı bağlamında bazı açıklamalar yapılmıştır.

Öncelikle, Bilindiği üzere 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 35. maddesine göre, malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya sair sebeplerle matrahta değişiklik vuku bulduğu hallerde, vergiye tabi işlemleri yapmış olan mükellef bunlar için borçlandığı vergiyi; bu işlemlere muhatap olan mükellef ise indirme hakkı bulunan vergiyi değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve değişikliğin vuku bulduğu dönem içinde düzeltir. Şu kadar ki, iade olunan malların fiilen işletmeye girmiş olması ve bu girişin defter kayıtları ile beyannamede gösterilmesi şarttır.

Tebliğin ilgili bölümü aşağıdadır:

" ...

2. Matrahta Değişiklik ve Malların İadesi Halinde Tevkifat Uygulaması

Katma Değer Vergisi Kanununun 35. maddesinde "malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya sair sebeplerle matrahda değişiklik vuku bulduğu hallerde, vergiye tabi işlemleri yapmış olan mükellef bunlar için borçlandığı vergiyi, bu işlemlere muhatap olan mükellef ise indirme hakkı bulunan vergiyi değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve değişikliğin vuku bulduğu dönem içinde düzeltir. Şu kadar ki, iade olunan malların fiilen işletmeye girmiş olması ve bu girişin defter kayıtları ile beyannamede gösterilmiş olması şarttır." hükmü yer almaktadır.

Buna göre; 51 ve 53 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğlerinde tevkifat kapsamına alınan tekstil ve konfeksiyon sektöründeki fason işler ile hurda metal teslimlerinde ortaya çıkan mal iadeleri ve matrah değişiklikleri ile ilgili olarak aşağıdaki şekilde işlem yapılması gerekmektedir.

a) Mal İadeleri :

Bu durumda düzeltme, işlem bedeli üzerinden hesaplanan verginin tevkifata tabi tutulmayan kısmı üzerinden gerçekleştirilecektir.

ÖRNEK :

Hurda metal toptancısı (A) 1996/Nisan döneminde madeni eşya üreticisi (B)'ye 100.000.000 liralık hurda metal teslim etmiş, hesaplanan 15.000.000 liralık katma değer vergisinin 5.000.000 liralık kısmı, hurda metal toptancısına ödenmiş ve onun tarafından beyan edilmiş, 10.000.000 liralık kısmı ise madeni eşya üreticisi tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilmiştir. Madeni eşya üreticisi, hurda metal toptancısına ödediği 5.000.000 lira ile sorumlu sıfatıyla beyan ettiği 10.000.000 lirayı ilgili dönemlerde indirim konusu yapmıştır.

Söz konusu hurda metal 1996/Haziran ayında hurda metal toptancısına iade edilmiştir.

Bu durumda madeni eşya üreticisi, hurda metal toptancısından 105.000.000 lira geri alacak, iadenin gerçekleştiği dönemde, 5.000.000 lirayı 1 No.lu katma değer vergisi beyannamesi ile beyan edecektir.

Hurda metal toptancısı ise, aynı dönemde 5.000.000 lirayı 1 no.lu katma değer vergisi beyannamesinde indirim konusu yapacaktır.

Bu işlemler nedeniyle defter kayıtlarında katma değer vergisinin sadece tevkifata tabi tutulmayan 5.000.000 liralık kısmı için düzeltme işlemi yapılacak, tevkifata tabi tutularak sorumlu sıfatıyla beyan edilen ve indirim konusu yapılan tutarlar için düzeltme kaydı yapılmayacaktır. .."

Buna göre, Tevkifata Tabi teslim alınan malı iade eden mükellef, fatura düzenleyecek ve faturada malı bedeli olarak malın alışında ödenen tutar ve KDV olarak da daha önce satıcıya ödenen (KDV'nin tevkif edilmemiş kısmı) KDV tutarı bulunmalıdır. Elbette fatura üzerinde faturanın iade faturası olduğu, alımda tevkif edilen ve sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödenen KDV'ye ilişkin açıklamaların bulunması da unutulmamalıdır.

Yukarıdaki açıklamalar örnekte de görüleceği üzere alımın farklı iadenin farklı dönemlerde olduğu varsayımı ile yapılmıştır. Aynı dönemde olmaları durumunda da, fatura iptali gibi yollar kullanılmamalı, yukarıdaki açıklamalara uygun olarak davranılmalıdır (belge düzeni ve ileride açıklanacağı üzere kayıt düzeni açısından).

Muhasebe kayıtları ise alıcı (iade eden) ve satıcı açısından aşağıdaki gibi yapılabilecektir:

İade Faturasını Kesenin (ALICI B FİRMASI) Muhasebe Kaydı;

Faturayı Alanın (SATICI A FİRMASI) Muhasebe Kaydı;

İade faturasını düzenleyen alıcının faturadaki KDV tutarını faturanın ait olduğu dönem KDV beyannamesinde İlave Edilecek KDV olarak beyan edecek, satıcının ise aynı dönem KDV beyannamesinde Mal iadeleri ve gerçekleşmeyen işlemler nedeniyle düzeltilecek KDV olarak beyan etmesi yerinde olacaktır.

İyi çalışmalar dileklerimizle.

NOT: Makalemiz yol gösterme amacıyla kaleme alınmış olup, makale kapsamında mükellefler tarafından yapılacak uygulamalara iliişkin tüm sorumluluk mükelleflere aittir.

Hazırlayan: Orhan SOMUNCU