Makaleler, 2010-10 : Finansal Kiralama İşlemleri

 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu’ nun 4 üncü maddesindeki tanıma göre finansal kiralama; “Kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü bir kişiden satın aldığı veya başka suretle temin ettiği bir malın zilyetliğini her türlü faydayı sağlamak üzere ve belli bir süre feshedilmemek şart ile kira bedeli karşılığında kiracıya bırakılmasını öngören bir sözleşmedir.”  Aynı Kanun bir sözleşmenin finansal kiralama sözleşmesi sayılabilmesi için şu şartları taşıması gerektiğini bildirmektedir: 

1. Kiralayan bir finansal kiralama şirketi olmalıdır,
2. Alınan şey “taşınır” veya “taşınmaz” mal niteliğinde olmalıdır,
3. Sözleşme süresi en az 4 yıl olmalıdır,
4. Kiralanan mal üçüncü bir kişiden temin edilmelidir.

 4842 sayılı Kanun ile VUK.’ na eklenen mükerrer 290 ncı madde ile finansal kiralama işlemlerinde uluslar arası muhasebe standartlarına uygunluk sağlanmıştır. Bunun akabinde yayımlanan 319 sıra numaralı VUK. ve 11 sıra numaralı MSU. Genel Tebliğleri  ile konu aydınlığa kavuşturulmuştur.

VUK. mük. 290 ıncı maddesine göre aşağıdaki şartlardan birisi var ise sözleşme finansal kiralama sözleşmesi olarak kabul edilir:

Kira süresi sonunda, iktisadi kıymetin rayiç bedelinden düşük bir bedel ile kiralayana devir hakkı verilmesi,

1. Kiralama süresinin, iktisadi kıymetin ekonomik ömrünün % 80’ ininden fazla bir bölümünü kapsaması,
2. Kira ödemelerinin bugünkü değerinin toplamının, iktisadi kıymetin rayiç bedelinin % 90’ ından daha büyük olması.

 Aynı şekilde finansal kiralama işlemlerinde değerlemenin nasıl yapılacağı da mük. 290 ıncı madde ve 319 sayılı tebliğde ele alınmıştır. İktisadi kıymetin rayiç bedeli, değerleme günündeki normal alım-satım değeridir. Bugünkü değeri ise kira ödemelerinin, sözleşmedeki faiz oranını uygulayarak hesaplanan  sözleşme gününe uyarlanan halidir.

İktisadi kıymetin rayiç bedeli ile bugünkü değeri mukayese edilir, küçük olanı değerlenmiş tutarı verir. Bu değerleme yapıldıktan sonra, kiracı tarafından kullanma hakkı olarak aktife alınan iktisadi kıymet için pasife borç kaydı yapılır.

Finansal kiralamadan kaynaklanan borçlar VUK. 285 inci madde uyarınca reeskonta tabi tutulmayacaktır. Ancak, kiralanan iktisadi kıymet için ( haklar için ) belirlenen koşullar dahilinde amortisman ayrılabilecektir.

Gerek borçlanma maliyetleri gerekse borçlar bir yıldan kısa ve uzun dönemli olarak ikiye ayrılarak takip edilecektir. 

• Kiralayan ilk yevmiye işlemi olarak yukarıdaki açıklamalar ışığında şu kaydı yapacaktır :

 ------------------------------------------------/--------------------------------------------------

260 HAKLAR

302 ERTELENMİŞ FİNANSAL KİRALAMA BORÇLANMA MALİYETLERİ

402 ERTELENMİŞ FİNANSAL KİRALAMA BORÇLANMA MALİYETLERİ

            301 FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDEN BORÇLAR

            401 FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDEN BORÇLAR

------------------------------------------------/--------------------------------------------------

• Dönem sonunda, ana para ve faizden oluşan kira ödemesi banka aracılığı ile yapıldığında yevmiye kaydı şöyle olacaktır :

 ------------------------------------------------/--------------------------------------------------

301 FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDEN BORÇLAR

780 FİNANSMAN GDERLERİ

191 İNDİRİLECEK KDV.

            302 ERTELENMİŞ FİNANSAL KİRALAMA BORÇLANMA MALİYETLERİ

            102 BANKALAR

------------------------------------------------/--------------------------------------------------

  Kayseri, 25.04.2010.

 Saygılarımızla,          

Çınaroğlu YMM.